Metodoloxías activas na aula
Que son, como comezar mañá e material da web que encaixa con cada unha. Máis metodoloxías, proximamente.
- Deseño Universal para a Aprendizaxe (DUA) — Planificar desde o principio para toda a diversidade da aula: varias formas de motivar, de presentar a información e de que o alumnado amose o que sabe. A LOMLOE recólleo como principio.
- Grupos interactivos — A clase divídese en grupos pequenos e heteroxéneos (4-5 alumnos), cada un cunha persoa adulta voluntaria que dinamiza. Cada 10-20 minutos os grupos cambian de actividade. É unha das actuacións educativas de éxito do proxecto europeo INCLUD-ED.
- Aprendizaxe cooperativa — O alumnado traballa en equipos pequenos onde cada un ten un papel e o éxito depende de todos. Apóiase en estruturas sinxelas que se repiten.
- Aprendizaxe baseada en proxectos — A clase investiga unha pregunta ou un reto durante varias semanas e remata cun produto final que comparte con outros.
- Ambientes e recunchos — A aula (ou o centro) organízase en espazos con propostas e materiais para xogar, explorar e aprender con autonomía. Moi usado en Infantil e no primeiro ciclo.
- Tertulias dialóxicas — O grupo le un texto (un clásico adaptado, un conto, un poema) e cada un comparte o fragmento que escolleu e por que. Todas as opinións contan. É outra actuación educativa de éxito de INCLUD-ED.
- Gamificación — Usar elementos dos xogos (misións, retos, insignias, unha historia) para motivar o traballo de clase. O obxectivo segue sendo aprender; o xogo é o envoltorio.
- Rutinas de pensamento — Preguntas curtas que se repiten para que o alumnado faga visible como pensa, por exemplo «vexo, penso, pregúntome» ante unha imaxe ou un obxecto.
- Aprendizaxe-servizo — O alumnado aprende facendo un servizo real ao seu contorno: coidar un parque, ler ás persoas maiores, unha campaña de reciclaxe...
- Estacións de aprendizaxe — A clase organízase en varias mesas ou estacións con tarefas distintas sobre o mesmo tema, e os grupos rotan. O docente pode quedar nunha estación con quen máis o necesita.
- Educación emocional — Traballar de forma planificada recoñecer, nomear e regular as emocións, e convivir mellor. Axuda especialmente ao alumnado con TEA ou TDAH.
- Aula invertida — O alumnado ve ou le a explicación antes (un vídeo curto, unha lectura, unha ficha) e o tempo de clase dedícase a practicar, resolver dúbidas e traballar en grupo. En Primaria funciona mellor a partir de 4º e co apoio das familias.
- Cálculo aberto baseado en números (ABN) — Calcular con números completos e non con cifras soltas, manipulando material (palliños, tiras, a recta numérica) e deixando que cada alumno use os seus propios pasos. Propúxoo o inspector Jaime Martínez Montero.
- Docencia compartida — Dous docentes (titor ou titora con PT, AL, outro mestre ou mestra) están á vez na aula ordinaria e comparten a sesión. Os apoios danse dentro da aula, sen sacar o alumnado.
- Ideas Montessori na aula — Inspiradas en María Montessori: ambiente preparado e ordenado, material que se manipula e se autocorrixe, liberdade para escoller dentro duns límites e respecto ao ritmo de cada neno ou nena. Aquí só ideas xerais que se poden aplicar nunha aula ordinaria.
- Intelixencias múltiples — Idea de Howard Gardner: hai moitas formas de ser capaz (coas palabras, os números, a música, o corpo, o espazo, a natureza, os demais e un mesmo). Na clase úsase para variar as actividades e que todos teñan ocasión de brillar; non para etiquetar o alumnado.