SA6 · O teatro dos trabalinguas

Situación de aprendizaxe · 1.º de Primaria · Terceiro trimestre · Lingua das fichas: Catalán (Illes Balears)

Unha situación de aprendizaxe (LOMLOE) é un reto con sentido para a clase que se resolve cun produto final: as letras non se aprenden soltas, senón porque fan falta para algo. Aquí tes o reto, a secuencia de sesións, o currículo, a atención á diversidade e a avaliación, e as fichas de cada letra.

Lingua das fichas: Castelán Valencià Català Catalán (Illes Balears) Galego Euskara

Contexto e reto

O teatro do barrio prepara un festival e busca artistas. Ensaiamos trabalinguas con sílabas trabadas (bl, br, cl, cr...) ata dicilos sen trabarnos, e escribimos o programa do espectáculo.

Produto final

Un festival de trabalinguas para as familias ou outra clase, co programa de man e os carteis escritos polo alumnado.

Temporalización orientativa: 6 semanas · unhas 28 sesións (5 sesións de lingua á semana; axústao ao teu horario)

Sílabas trabadas

bl cl fl gl pl br cr dr fr gr pr tr

Cada letra enlaza coa súa ficha: alí podes descargala soa, con todas as versións e opcións.

Secuencia de sesións

Inicio. Escoitamos e dicimos trabalinguas moi curtos, xogamos a trabarnos e descubrimos que algunhas sílabas levan dúas consoantes xuntas.
Desenvolvemento: unha letra cada vez.
- Descubrimos o grupo cun trabalinguas: dicímolo amodo, rápido, en voz baixa e en voz alta.
- Lemos e escribimos palabras co grupo (ficha de trabadas) e usámolo no festival.
Peche. Celebramos o festival: cada grupo recita o seu trabalinguas e entrega o programa; autoavaliación coa rúbrica.

Conexión con outras áreas

Música: A voz e o corpo. A voz e o corpo no escenario.
Música: Sons longos e curtos. Dicimos os trabalinguas amodo e rápido, longo e curto.
Educación Física: O meu corpo móvese. Xestos e movementos para cada trabalinguas.
Valores Sociais e Cívicos: Emocións. Nervios e alegría ao actuar diante do público.
Plástica: Simetría. Máscaras simétricas para o teatro.

Currículo: competencias específicas, criterios de avaliación e saberes básicos

Competencias específicas

CE2 Comprender e interpretar textos orais sinxelos (escoita activa).
CE3 Producir textos orais sinxelos e participar en conversas con cortesía.
CE4 Comprender e interpretar textos escritos sinxelos.
CE5 Producir textos escritos sinxelos (palabras e frases) coas normas ortográficas máis básicas.
CE8 Escoitar, ler e recrear textos literarios de tradición oral (cancións, retrousos, trabalinguas).
CE9 Reflexionar de forma guiada sobre a lingua: sons, letras, sílabas e palabras.

Criterios de avaliación

2.1 Comprende o sentido global de textos orais sinxelos e a súa información máis relevante.
3.1 Produce textos orais sinxelos (explica, describe, recita) con axuda de apoios.
4.1 Le sílabas, palabras e frases sinxelas e comprende o seu sentido.
5.1 Escribe palabras e frases sinxelas con trazo correcto e a ortografía natural.
8.1 Escoita e recita textos da tradición oral e goza do seu ritmo e da súa rima.
8.2 Crea, con axuda, textos sinxelos con intención literaria a partir de modelos.
9.1 Relaciona sons e letras e forma palabras novas cambiando, quitando ou engadindo letras.

Saberes básicos

B. Comunicación · Interacción, comprensión e produción oral: escoita activa, quenda de palabra, pronuncia e entoación.
B. Comunicación · Lectura e escritura de sílabas trabadas (con l e con r) en palabras de uso frecuente.
B. Comunicación · Produción escrita: trazo das letras (maiúscula e minúscula), direccionalidade e ortografía natural.
C. Educación literaria: textos da tradición oral (cancións, adiviñas, retrousos e trabalinguas).
D. Reflexión sobre a lingua: o son, a letra, a sílaba e a palabra; formar palabras novas.

Real decreto 157/2022, do 1 de marzo (Educación Primaria): Lingua Castelá e Literatura, primeiro ciclo. Para Valencià, Català, Galego e Euskara, o decreto da túa comunidade recolle competencias e criterios equivalentes.

Atención á diversidade (DUA): que versión das fichas usar

Representación: cada letra preséntase con son, xesto, debuxo e palabra do reto; letra modelo e puntos guía na pauta.
Acción e expresión: pódese responder sinalando, rodeando, con letras móbiles ou escribindo; o produto final admite debuxo e ditado ao adulto.
Implicación: o reto dá sentido a cada letra; o alumno escolle palabras para o produto e marca o seu progreso na cartilla do caderno.

Estándar: A ficha de toda a clase, coa pauta de catro liñas e os puntos guía.
TDAH (atención): Menos ítems e «O meu plan» para riscar: unha tarefa cada vez e pausas activas entre actividades.
TDAH con conduta: Ademais, o semáforo de autoavaliación ao rematar cada ficha; reforzo inmediato.
Dislexia: Letra máis grande e clara e sopa sen letras espello (b/d/p/q); máis tempo e lectura en voz alta do enunciado.
Altas capacidades: Menos repetición e un reto ao final: que invente palabras ou frases para o produto final.
Baixa visión: Debuxos e letra máis grandes e liñas máis grosas; boa luz e a ficha a cor se axuda.
TEA: Unha actividade por páxina, «Paso 1 de 5» e axenda con debuxos; anticipa cada sesión do reto coa secuencia.
TEL / TDL: Enunciados curtos coa palabra clave subliñada e un debuxo; modela o son e repite as palabras do reto.

Avaliación: rúbrica e lista de cotexo por letra

Asocia son e letra (9.1): 1. Necesita o modelo para recoñecer o son. · 2. Recoñece o son ao principio da palabra. · 3. Recoñece o son en calquera posición. · 4. Recoñéceo e busca palabras novas con el.
Traza as letras (5.1): 1. Repasa a letra con axuda. · 2. Traza a letra seguindo os puntos guía. · 3. Traza maiúscula e minúscula coa dirección correcta. · 4. Traza con soltura e respecta a pauta.
Le sílabas e palabras (4.1): 1. Le a letra soa. · 2. Le sílabas directas. · 3. Le palabras coas letras traballadas. · 4. Le frases sinxelas e compréndeas.
Escribe palabras (5.1): 1. Copia letras co modelo. · 2. Copia palabras co modelo. · 3. Escribe palabras ao ditado. · 4. Escribe frases propias.
Participa no reto (3.2): 1. Participa se se lle invita. · 2. Achega con axuda do adulto. · 3. Achega as súas palabras ao produto final. · 4. Propón ideas e axuda os compañeiros.

Na programación (PDF) van a rúbrica, a lista de cotexo por letra e un rexistro de clase sen nomes, só co número de lista.